Artykuły

Skąd się biorą mięśniaki macicy?

Media i lekarze przestrzegają nas nie tylko przed rakiem piersi, ale także przed inną chorobą kobiecą – przed nowotworem narządów rodnych. Najczęściej choruje macica – u 40–50% kobiet w okresie okołomenopauzalnym pojawiają się mięśniaki macicy. To poważne schorzenie?

W mojej praktyce niemal codziennie mam do czynienia z mięśniakami macicy. Kobiety, u których wykrywa się tego rodzaju zmianę, z przerażeniem pytają, czy mięśniak oznacza raka, czy konieczna jest operacja, jak go leczyć, czy choroba po zabiegu się odnowi itd. Mięśniak nie oznacza automatycznie raka; to rodzaj łagodnego litego guza wrastającego w macicę. Rak mięsak występuje bardzo rzadko.

Jakie mięśniak daje objawy?

Mniejsze mięśniaki nie wywołują żadnych objawów. Jeśli natomiast guz jest większy lub występuje licznie, może być przyczyną bólu brzucha, uczucia nacisku na pęcherz moczowy, krwawień międzymiesiączkowych oraz  nadmiernego krwawienia podczas menstruacji . Czasem duże mięśniaki uniemożliwiają zapłodnienie lub powodują poronienia.

Jakie są przyczyny powstawania takiej zmiany w macicy?

Medycyna nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Nie wiadomo zatem dokładnie, skąd biorą się mięśniaki, pewne jest natomiast to, że wyraźnie sprzyja im, podobnie jak w przypadku choroby nowotworowej piersi, wysoki poziom estrogenu. Ponadto, jak wynika z moich obserwacji, istnieje wyraźna zależność pomiędzy sferą uczuciową kobiety i jej stanem psychicznym a występowaniem tego schorzenia. Mięśniaki częściej pojawiają się u kobiet, które mają dużo problemów natury emocjonalnej. Tak się składa, że zazwyczaj kiedy rozpoznaję zmianę macicy u jakiejś pacjentki, a potem pytam ją o jej stan psychiczny, okazuje się, że ma problemy z partnerem lub z rodziną, jest przepracowana i nie ma czasu dla siebie, żyje w stresie, czasem w poświęceniu, rezygnując z realizacji swoich pragnień. Mięśniak, podobnie jak choroby piersi, pojawia się zatem nie bez powodu, lecz po to, by ciało mogło przekazać świadomości, sprawić, byśmy się zatrzymały, zajęły sobą, przyjrzały się bliżej swojemu życiu, oraz relacjom które najwyraźniej wymaga zmian.

Można zatem wnioskować, że unikanie stresów i dążenie do spokoju psychicznego może zapobiec tej chorobie?

Uważam, że tak. Kiedy pacjentka, która dowiaduje się, że ma mięśniaka, pyta mnie: „Dlaczego ja?”, proszę ją, by dokładnie przeanalizowała swoje życie, swoje relacje z partnerem, sytuację rodzinną, kontakty z dziećmi itd. Drugim krokiem jest analiza dnia codziennego – czy znajduje czas dla siebie, na własne przyjemności, czy potrafi odpoczywać, czy się realizuje i z drugiej strony – jak się odżywia, czy zażywa jakieś leki, czy na coś choruje. Wszystkie te czynniki mają ogromny wpływ na prawdopodobieństwo wystąpienia mięśniaków macicy i wszelkich innych schorzeń związanych z równowagą hormonalną. Dlatego też tak potrzebna jest rozmowa lekarza z pacjentką, która powinna zostać uświadomiona, dlaczego pojawia się choroba, skąd się bierze. Związek pomiędzy życiem emocjonalnym kobiety a skłonnością do mięśniaków jest dla mnie oczywisty. U większości pacjentek, które współpracują ze mną i wprowadzają w swoim życiu zmiany, mięśniaki same się zmniejszają. Aby się wyleczyć oraz aby zapobiec powstaniu mięśniaków, konieczny jest odpowiedni tryb życia i dobre przyzwyczajenia, a zatem nie tylko równowaga emocjonalna, ale zdrowa dieta na co dzień, wspomagana kuracją ziołową i stosowaniem się do innych zaleceń medycyny naturalnej, także odstawienie wszelkich używek i aktywny, a nie siedzący tryb życia. Warunkiem sukcesu jest wola zachowania zdrowia, ścisła współpraca z lekarzem i gotowość do wprowadzenia gruntownych zmian w życiu.

Powiedziała pani, że – z medycznego punktu widzenia – powstawaniu mięśniaków sprzyja nadmiar estrogenu. Jak do niego dochodzi?

Do przewagi estrogenu nad progesteronem dochodzi z kilku powodów. Po pierwsze, w wieku około 35 lat, czyli 10 lat przed menopauzą, kobieta zaczyna mieć cykle bez jajeczkowania, co oznacza, że jej organizm produkuje mniej progesteronu, utrzymując produkcję estrogenu na tym samym poziomie. Prawidłowa praca jajników zależy od wielu czynników, m.in. od rodzaju diety oraz stopnia narażenia na stres. Wydzielanie hormonów kontrolowane jest przez mózg, podwzgórze i przysadkę mózgową, dlatego też może ono zostać zaburzone przez długotrwałe napięcia psychiczne. Na wzrost poziomu estrogenu ma też wpływ – jak mówiłam w jednej z poprzednich rozmów – zanieczyszczone środowisko i ksenoestrogeny.

Z tego, co mi wiadomo, czasem z powodu mięśniaków lekarze decydują o usunięciu całej macicy.

Histerektomię, czyli usunięcie macicy, zaleca się w przypadkach dużych mięśniaków, które dają takie dolegliwości, jak: bóle w jamie brzusznej, ucisk na pęcherz moczowy, obfite i przedłużające się krwawienia czy powiększanie się mięśniaków w szybkim tempie. Bywa, że wraz z macicą usuwany jest jeden bądź oba jajniki. Prócz histerektomii lekarze mogą wykonać inne zabiegi eliminujące mięśniaka, bez usuwania macicy.

Usunięcie macicy nie musi być zatem koniecznością?

Powszechnie uważa się, że macica jest kobiecie potrzebna tylko po to, by mogła rodzić dzieci. Nieczęsto bierze się pod uwagę możliwość, że macica, poza rolą podczas ciąży, może mieć jeszcze inne ważne funkcje do spełnienia. Bywa tak, że pacjentka, która, mimo choroby układu rozrodczego i nieplanowania rodzenia dzieci, chce zachować macicę, traktowana jest przez służbę zdrowia jak osoba z nieuzasadnionymi kaprysami, zbyt sentymentalna i przesądna. To skutek zdecydowanie patriarchalnego tonu dominującego w medycynie i edukacji medycznej. Często też jest tak, że lekarze stwarzają sytuację kryzysową i podejmują decyzję w pośpiechu. Bywa, że kobiecie, która ma za sobą jeden epizod obfitego krwawienia z powodu mięśniaka, mówi się, że jak najszybciej powinna poddać się operacji usunięcia macicy. Zwykle zatem w lęku i pod wpływem nacisku ze strony lekarza czy rodziny kobieta decyduje się na zabieg, choć mogłaby z decyzją poczekać. Okazuje się bowiem, że rezultaty tak pochopnie podjętej decyzji mogą przynieść zdecydowanie negatywne skutki dla zdrowia. Przed podjęciem decyzji, każda kobieta powinna postarać się zdobyć jak najwięcej rzetelnych informacji na temat sposobów leczenia i w spokoju rozważyć każdą opcję.

Jakie są skutki usunięcia macicy?

Po pierwsze, na skutek histerektomii zmienia się ukrwienie jajników, co wpływa na zmianę równowagi hormonalnej, która z kolei jest przyczyną pojawienia się symptomów menopauzalnych i wystąpienia wcześniejszej menopauzy. W przypadkach, kiedy zostaje usunięta tylko macica, a jajniki nie zostają usunięte, ich pooperacyjny powrót do normalnego funkcjonowania wymaga sporo czasu. Kobietom po histerektomii całkowitej, czyli po usunięciu macicy wraz z przydatkami, zwykle podaje się estrogen bez progesteronu. A to – jak już wiadomo – zwiększa ryzyko choroby piersi. Po drugie, u kobiet, którym usunięto macicę, częściej w późniejszych latach życia występuje wysiłkowe nietrzymanie moczu. Związane jest to z faktem, że podczas wykonywania zabiegu mogą zostać uszkodzone włókna nerwów kontrolujących pęcherz moczowy (nerwy te są bowiem położone bardzo blisko macicy). Po trzecie, skutkiem histerektomii jest zmiana podejścia kobiety do swojego ciała. U około połowy kobiet, które mają usunięte jajniki, bez względu na wiek, dochodzi do nagłego spadku poziomu testosteronu (to skutek zaprzestania produkcji przez jajniki), co ma znaczący wpływ na utratę pobudliwości seksualnej.

U niektórych kobiet jest podobno odwrotnie – po histerektomii odczuwają one zwiększony popęd seksualny.

To rzadkie przypadki. Dotyczą zwłaszcza kobiet, które w poprzednich latach, przed zabiegiem, z powodu problemów z macicą lub z jajnikami odczuwały ból podczas stosunku. Lekarze rzadko zwracają uwagę na związek pomiędzy histerektomią i reakcjami seksualnymi. Spadek ochoty na seks uważany jest za zjawisko psychologiczne, za coś, co tkwi wyłącznie w głowie kobiety. Niechętnie przyznaje się, że jajniki, szyjka macicy i macica mają znaczący wpływ na libido i satysfakcję z pożycia seksualnego kobiety. To znów przykład patriarchalnego typu myślenia, które zazwyczaj oddziela ciało od umysłu i traktuje mózg jako podstawowe źródło naszych pierwotnych popędów, myśli i odczuć. Do negatywnych konsekwencji zabiegu usunięcia macicy dodać trzeba jeszcze zmęczenie, bóle głowy, palpitacje serca, wypadanie włosów, zmiany nastrojów, depresję.

Czym medycyna może zastąpić histerektomię?

Są przypadki, kiedy usunięcie macicy jest rozwiązaniem jedynym i koniecznym. Zazwyczaj jednak można rozważyć zastosowanie innego zabiegu – miomektomii. Zabieg ten polega na wyłuszczeniu mięśniaka. Jest jeszcze jedna, nowa metoda, czyli embolizacja – ten zabieg z kolei polega na zablokowaniu naczyń krwionośnych, które dostarczają krew do mięśniaka. W wyniku odcięcia dopływu krwi, po czasie, mięśniak ginie. Każda kobieta powinna też wiedzieć, że mięśniaki mogą kurczyć się samoistnie, gdy kobieta wchodzi w okres pomenopauzalny. Zanim zatem podejmie się decyzję o histerktomii, warto rozważyć utrzymanie mięśniaków pod medyczną kontrolą do czasu, kiedy naturalnie zmniejszą się one po menopauzie. Aby jednak było to bezpieczne i doszło do samoistnej poprawy, konieczna jest regularna kontrola lekarska oraz wprowadzenie odpowiednich zmian w życiu, o których mówiłam wcześniej. Jeśli chodzi natomiast o mięśniaki niedające żadnych objawów – w tych przypadkach nie stosuje się zabiegów chirurgicznych; tradycyjnym postępowaniem jest obserwacja pacjentki. Monitorowanie obejmuje badania ginekologiczne i USG narządów rodnych, co 3 – 6 miesięcy.

Leave a Comment